Kora wokół Kailash - droga, która jest modlitwą

W skrócie

Kora wokół Kailash to rytualne okrążenie świętej góry w zachodnim Tybecie, będące żywą praktyką duchową dla wyznawców hinduizmu, buddyzmu tybetańskiego, dżinizmu i bön. Trasa liczy około 52 kilometrów i prowadzi przez przełęcz Dolma La na wysokości ponad 5600 metrów. Niektórzy pielgrzymi pokonują ją pieszo w kilka dni, inni - wykonując pełne pokłony ciałem na ziemi - potrzebują tygodni. My byliśmy tam tylko na krótki odcinek, do pobliskiego klasztoru i z powrotem, ale i to wystarczyło, żeby zrozumieć, że to nie jest zwykłe chodzenie po górach.

Góra, której się nie zdobywa

Kailash nie jest najwyższą górą świata. Jej 6638 metrów to całkiem skromny wynik jak na tybetańskie standardy. A jednak jest to jedno z najbardziej znaczących miejsc na ziemi - przynajmniej dla kilkuset milionów ludzi, którzy widzą w niej coś więcej niż tylko górę.

Hinduiści uważają Kailash za siedzibę Śiwy i jego małżonki Parwati. Dla buddystów tybetańskich góra jest powiązana z mityczną Merą - osią świata - oraz z bóstwem Demczokiem. Dżiniści łączą ją z oświeceniem pierwszego tirthankary, Rishabhanathy. Wyznawcy bön, najstarszej tybetańskiej tradycji duchowej, traktują ją jako jedno z najświętszych miejsc na ziemi. Rzadko zdarza się, żeby cztery różne religie zgromadziły się wokół jednej góry z podobną powagą.

Na szczyt Kailash nikt oficjalnie nie wszedł. Wspinaczka jest zakazana ze względów religijnych i wszystkie zgody były do tej pory odrzucane. To jedno z nielicznych miejsc na świecie, gdzie zdobywanie szczytu po prostu nie jest opcją. I jest w tym pewna ulga - nie wszystko musi być podbite, oznakowane i sfotografowane z wierzchołka.

Czym jest kora - i dlaczego to nie jest trekking

Kora to rytualne okrążenie świętego miejsca: góry, jeziora, klasztoru albo stupy. Sam ruch po okręgu jest modlitwą. Nie chodzi o punkt docelowy, lecz o samą drogę. Człowiek wyrusza z pewnego miejsca, okrąża to, co święte, i wraca dokładnie tam, skąd wyszedł. W teorii brzmi prosto. W praktyce, przy rozrzedzonym powietrzu, kamienistym terenie i zmiennej pogodzie, jest to coś zupełnie innego niż weekendowy spacer po Tatrach.

Pełna kora wokół Kailash ma około 52 kilometrów. Pielgrzymi z różnych stron świata pokonują ją w dwa do czterech dni. Tybetańczycy często idą szybciej. Niektórzy robią kilka okrążeń z rzędu - dziesiąt okrążeń uchodzi za szczególnie zasługujące. Buddyści i hinduiści idą zgodnie z ruchem wskazówek zegara, wyznawcy bön - odwrotnie. Na szlaku spotyka się wszystkich naraz.

Nasz krótki odcinek - i długa refleksja

My nie zrobiliśmy pełnej kory. Przeszliśmy krótki odcinek - do klasztoru i z powrotem. Brzmi skromnie, i pewnie tak jest, jeśli liczyć kilometry. Ale wysokość robi swoje. Zachodni Tybet jest na tyle daleko od wszystkiego, a powietrze na tyle rozrzedzone, że każdy krok wymaga namysłu. Nie ma tu miejsca na pośpiech.

Idąc tym krótkim odcinkiem, mieliśmy obok siebie pielgrzymów, którzy szli od wielu dni. Jedni w ciszy, skupieni, z różańcem w dłoni. Inni głośno rozmawiali, śmiali się, pomagali starszym osobom przez trudniejsze fragmenty drogi. Kora nie wygląda jak poważna ceremonia. Wygląda jak życie - z rozmową, zmęczeniem, zatrzymaniem się na chwilę i ruszaniem dalej.

Na szlaku jest zimno, nawet latem. Wiatr potrafi przyjść znikąd. Krajobraz jest surowy w sposób, który trudno dobrze opisać - kamień, niebo, śnieg na grani i cisza, która nie jest pusta, lecz pełna. Dźwięk młynka modlitewnego kręconego przez przechodzącego obok mężczyznę, szmer strumienia, głuchy odgłos kroków na kamykach. To się łączy w coś, co nie ma dobrego odpowiednika w codzienności.

Nasz odcinek był krótki. Ale wróciliśmy z niego inaczej niż poszliśmy - z tym specyficznym spokojem, który daje nie tyle wysiłek fizyczny, co przebywanie w miejscu, które niesie w sobie ciężar milionów modlitw.

Dlaczego pielgrzymi kładą się na ziemi?

To jedno z pierwszych pytań, jakie zadaje każdy, kto widzi to po raz pierwszy. Ktoś klęka, wyciąga ciało na ziemię, wysuwa ręce przed siebie, wstaje, podchodzi do miejsca, którego dotknęły jego palce, i kładzie się znowu. I tak w kółko. Metr po metrze.

To pełny pokłon, zwany prostracją. Nie jest oznaką upadku ze zmęczenia ani żadnym przypadkowym gestem. Jest świadomą, bardzo konkretną praktyką duchową, obecną w buddyzmie tybetańskim od wieków. Ciało dotyka ziemi w całości, usta wypowiadają modlitwę lub mantrę, umysł ma ćwiczyć skupienie i pokorę. Mówi się o oczyszczaniu na trzech poziomach jednocześnie: ciała, mowy i umysłu.

Żeby przeżyć całą korę w ten sposób, trzeba tygodni. Pielgrzymi zakładają grube fartuchy, nakolanniki i ochraniacze na dłonie - często drewniane klocki, które chronią skórę przed kamieniami. Mimo to po kilku dniach pokłonów ciało daje znać o swoim zdaniu dość wyraźnie.

Patrząc na kogoś, kto pokonuje w ten sposób kolejne metry surowej, kamienistej drogi, łatwo skupić się na aspekcie fizycznym. Ale osoby wykonujące pokłony często mówią o czymś zupełnie innym: o modlitwie za bliskich, o spłacie dawno złożonego ślubu, o wdzięczności, o pragnieniu oczyszczenia. Wysiłek jest narzędziem, nie celem.

W tym geście jest coś niezwykle ludzkiego. Człowiek kładzie się na zimnej ziemi. Wstaje. Kładzie się znowu. Tysiące razy. I każde powstanie jest osobnym aktem wytrwałości.

Kailash i jezioro Manasarowar - dwa miejsca, jedno doświadczenie

Niedaleko Kailash leży jezioro Manasarowar - jedno ze świętych jezior Tybetu, położone na wysokości ponad 4500 metrów. Jego woda jest intensywnie niebieska, powierzchnia bywa idealnie spokojna albo wzburzona bez ostrzeżenia. Pielgrzymi kąpią się w nim, piją z niego wodę, wypełniają butelki, żeby zabrać ją do domów oddalonych o tysiące kilometrów.

Oba miejsca - góra i jezioro - traktuje się zazwyczaj razem. Obok Manasarowar leży też jezioro Rakshastal, ciemniejsze i bardziej surowe. Lokalna tradycja widzi w nich kontrast: światło i cień, dobro i zło, sacrum i jego granica.

Samo dotarcie w te okolice jest wyprawą. Zachodnie tereny Tybetu są słabo zaludnione, drogi bywają trudne, a infrastruktura - delikatnie mówiąc - nie jest przesadnie rozbudowana. To nie jest destynacja dla kogoś, kto szuka komfortu na każdym etapie podróży.

Kto i kiedy przychodzi na korę?

Sezon pielgrzymkowy trwa od maja do października, z czerwcem, lipcem i sierpniem jako miesiącami najbardziej oblegającymi szlak. W tych miesiącach pogoda jest względnie znośna, chociaż „znośna" przy Kailash oznacza coś innego niż w środkowej Europie. Burze śnieżne są możliwe przez cały rok, a noce są zimne nawet w środku lata.

Na szlaku można spotkać Tybetańczyków, Nepalczyków, pielgrzymów z Indii, grupki z Europy i Ameryki, samotnych wędrowców z plecakami i starsze kobiety, które przeszły setki kilometrów, żeby tu dotrzeć. Kora nie ma jednego oblicza. Jest tak różnorodna jak ludzie, którzy ją pokonują.

Co zabrać ze sobą - praktycznie

• Odzież warstwowa - temperatura potrafi spaść poniżej zera nawet w lecie
• Dobre buty trekkingowe z wodoodporną membraną
• Leki na chorobę wysokościową - aklimatyzacja przed wejściem na trasę jest konieczna
• Kijki trekkingowe - przełęcz Dolma La wymaga ich przy pełnej korze
• Dostateczna ilość wody i jedzenia na każdy dzień trasy
• Śpiwór odpowiedni do niskich temperatur
• Gotowość na zmieniające się warunki pogodowe bez żadnego ostrzeżenia

Tybet wymaga specjalnych pozwoleń wjazdowych, w tym Tibet Travel Permit. Formalności należy załatwić z wyprzedzeniem i przez licencjonowanego agenta tybetańskiego. Próba wjazdu bez dokumentów kończy się zawróceniem na granicy.

Dlaczego warto pojechać, nawet jeśli nie jesteś pielgrzymem

Kora nie jest ekskluzywną praktyką religijną. Nikt nie pyta na wejściu o wyznanie ani o intencje. Idziesz, oddychasz tym samym rozrzedzonym powietrzem co wszyscy, widzisz tę samą górę i te same kamienie. Możesz przejść korę jako ćwiczenie fizyczne, jako podróż, jako ciekawość kulturowa albo jako coś, czego jeszcze nie zdecydowałeś się nazwać.

Kailash działa na wyobraźnię niezależnie od tego, czy wierzysz w Śiwę, Buddę czy w nic konkretnego. Jest miejscem, gdzie ludzie od tysięcy lat przychodzą z czymś ważnym. Z prośbą, z wdzięcznością, z pytaniem, na które nie mają odpowiedzi. I ta warstwa ludzkich intencji jest tu namacalna - w każdym kamieniu przykrytym kolorową flagą modlitewną, w każdym pokłonie, w każdym kroku, który ktoś postawił przed tobą.

My przeszliśmy tylko kawałek. Ale i ten kawałek wystarczył, żeby zrozumieć, że są miejsca na świecie, które zmieniają optykę. Kailash jest jednym z nich.